الشيخ محمد تقي بهجت
235
جامع المسائل ( فارسي )
صورت مبادرت به موجب جنايت ، بدون رعايت ترتيب ، احوط ضمان جانى است . برهنگى در ملأ عام و اگر برهنه در طريق عام واقف است ، پس نهى از منكر با ترتيب ، نسبت به مطلع خصوصى لازم است ، بر كسى كه مضطر يا مكرَه به برهنه شدن در آن معبر است ، و اظهر جواز رمى است بعد از مراتب زجر و عدم انزجار ؛ و در غير صورت جواز شرعى براى برهنه بودن در آن محل ، پس جواز رمى بنا بر لزوم رعايت ترتيب ، محلّ ندارد ، به واسطهء تمكَّن از خروج از آن محل يا تستّر در آن . و اظهر در لزوم رعايت ترتيب ، علم به اندفاع به اسهل و مقدور بودن آن است ؛ پس در صورت جهل به حال يا مقدور نبودن اسهل بالفعل و خوف مبادرت متعرض عرض ، جائز است دفع به اصعب ، و موجب ضمان نيست ، چنانچه مقتضاى اطلاق روايات مقام [ است ] كه خارج از آنها غير مفروض است ؛ و لكن در مثل اطلاع بر عورت و نظر محض به آن ، احوط رعايت ترتيب و اقتصار بر معلوم كه در مرتبهء متقدمه است مىباشد . و اگر مطلع ، از محارم همه اهل منزل باشد ، پس زجر او از نظر با ريبه و از نظر به برهنه هاى ايشان به آن چه حرام است نظر به آن حتى به محارم ، جائز و لازم [ است ] ؛ و در اين قدر ، رمى در صورت عدم اندفاع به اسهل ، جائز است و موجب ضمان نيست ؛ بخلاف غير موارد مذكوره كه واجب نيست زجر ، و جائز نيست رمى ، و موجب ضمان است . ادّعاى مهاجم بودن مقتولِ در منزل 3 - اگر [ دافع ] كسى را در منزل دافع به قتل رسانيد پس از آن ادّعا نمود كه اراده نفس يا عرض يا مال دافع داشته و ورثه انكار كردند ، و قاتل ، اقامهء بيّنه نمود بر اين كه مقتول ، داراى شمشير برهنه و مهاجم و مُقبل بر صاحب منزل ( كه قاتل است ) بوده به نحوى كه ظاهر ، موافق دعواى او بوده ، ضمان از قاتل ساقط مىشود . جواز دفع مركب 4 - جائز است دفع دابّهء حمله كننده ، از نفس و مال و غير ، اگر چه منتهى به جرح يا اتلاف آن باشد ، در صورت عدم انصراف به غير آن ، و ضامن جنايت بر آن